صنایع غذائی آریانا  ، مقدم بازدیدکنندگان عزیز را گرامی می دارد.

اقتصاد خر

امتیاز کاربران

ستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعال
 

همه چیز درباره "اقتصاد خر"

چینی ها بزرگ ترین خریدار گوشت و پوست خر هستند. قیمت هر کیلو شیر خر در ایران به 150 هزار تومان می رسد و پنیرش هم سر به میلیون ها تومان می زند. حتی سرگین خر نیز در بسته بندی های مختلف به بازار عرضه می شود.

"اقتصاد خر" هر چند شاید اصطلاحی طنزآمیز به نظر برسد ولی واقعیت این است که امروزه در جهان و حتی ایران خودمان، فعالیت های اقتصادی سودآوری پیرامون حیوانی به نام "خر" شکل گرفته است، از شیر و پنیر خر گرفته تا روغن و پوست این حیوان و ... امروزه با قیمت های قابل توجهی خرید و فروش می شود. چین، از مهم ترین مراکز اقتصاد خر در جهان است و برخی کشورهای آفریقایی نیز برنامه هایی را برای پرورش و صادرات خر به چین در دستور کار دارند تا از این بازار بکر، بهره ببرند.

 

اقتصاد خر

وزیر کشاورزی و حفاظت از منابع طبیعی کشور اتیوپی در روز 29 نوامبر 2018 در نشستی در آدیس آبابا از ایده گسترش مراکز پرورش خر در این کشور آفریقایی خبر داد.

دولت اتیوپی به دنبال گسترش سیاست‌‌های پرورش خر است و دلیل آن را احیای تجارت نوظهوری اعلام کرده که می تواند روابط بازرگانی آفریقا با چین را توسعه دهد.

تقاضای فزاینده برای پوست و گوشت خر به ویژه در چین یک فرصت اقتصادی بزرگ برای کشورهای آفریقاست. در حال حاضر و قبل از شروع برنامه‌های ویژه مبتنی بر اقتصاد خر، اتیوپی 8.3 میلیون راس خر دارد و قرار است این تعداد به عنوان منابع ارزی جدید اتیوپی، افزایش یابد.

خرها داراهایی‌های ارزشمندی هستند که می‌توانند در مواقع بحرانی از پس خدمات حمل و نقل برآمده و در مناطق روستایی به حمل آب و کالا اقدام کنند.

 

داروی گرانبهای چینی با پوست خر

در حالیکه آفریقایی‌ها از صادرات خرهایشان به چین لذت می‌برند، پوست بسیاری از این حیوانات برای تولید "اجیاو" کنده می‌شود. "اجیاو" ماده اصلی دارویی در طب سنتی چین است که از خیساندن و دم کردن پوست خر به دست می‌آید. این اکسیر چینی برای درمان بی‌خوابی، خستگی‌های مزمن، کم خونی، افزایش قوای جنسی و بهبود پوست زنان مورد استفاده قرار می‌گیرد. در اکتبر سال 2017 قیمت هر کیلو از این دارو به 388 دلار رسید.

برای تولید 5 هزار تن "اجیاو" که نیاز سالانه چین محسوب می‌شود، 4 میلیون پوست مورد نیاز است؛ بنابراین کاهش جمعیت خرها در سال‌های اخیر در کشور "اژدهای قرمز" طبیعی به نظر می‌رسد.

 

این در حالی است که دانشمندان هیچ اثربخشی را در خصوص این دارو کشف نکرده‌اند، اما تقاضا برای مصرف آن در چین در حال افزایش است تا پوست خر در این کشور تبدیل به محصولی گرانقیمت شود.

 به گزارش نشریه لوموند تعداد خرهای موجود در چین در یک دهه اخیر، از 11 میلیون به 5 میلیون راس در سال 2016 رسیده و دلیل آن تقاضای فزاینده برای داروی سنتی چینی است. از طرفی برخی از کشورهای آفریقایی مانند نیجر و بورکینافاسو صادرات خود را به دلیل کاهش خر و نیاز کشاورزان داخلی ممنوع کرده‌اند. اما کنیا این رابطه مهم تجاری با چین را حفظ کرده و در سال 2017 حدود 900 هزار رأس خر را به دهان اژدهای قرمز صادر کرده است. قیمت هر خر در چین با افزایش 4 برابری در سال های اخیر به بیش از 130 دلار رسیده است و این قیمت، کشاورزان چینی را در مضیقه قرار داده است.

این وضعیت باعث شده است استرالیا نیز وارد بازار خر چین شود؛ 'بارنابی جویس' وزیر کشاورزی استرالیا در این باره می گوید: اگر مردم چین نیاز به پوست خوراکی خر داشته باشند، استرالیا این محصول را به آنها ارائه خواهد کرد؛ ما می خواهیم اطمینان حاصل کنیم که اگر شما مایل به خوردن پوست خوراکی خر هستید، آنگاه شما می توانید پوست خوراکی خر ما را بخورید.

 

گوشت خر

در ایتالیا که مصرف گوشت حیواناتی شبیه اسب، رواج دارد، گوشت خر در دستور اصلی برخی از غذاها دیده می‌شود. در سال 2010 در این کشور تقریبا 1000 خر برای سرو در رستوران ها ذبح شدند. در چین نیز گوشت این حیوان در برخی از رستوران‌ها سرو می‌شود. استرالیا از مهم ترین صادر کنندگان گوشت منجمد خر به چین است.

 

شیر خر

اما شیر خر قیمت و کاربرد بیشتری دارد، متوسط قیمت هر لیتر شیر خر در سال 2009 حدود 15 یورو گزارش شده است.

شیر خر به دلیل داشتن خواص دارویی بسیار ارزشمند و گران‌قیمت است. هر ماده خر روزانه کمتر از یک لیتر شیر می‌دهد و به همین دلیل کمیاب است. قیمت هر لیتر شیر خر در ایران بین 130 تا 150 هزار تومان است.

 

پنیر خر

از طرفی به دست آوردن پنیر از شیر خر به دلیل کم چرب بودن آن سخت است. برای تولید یک کیلو پنیر خر، به 45 تا 50 کیلو شیر نیاز است و در یک هفته هم بیشتر از 250 گرم پنیر تولید نخواهد شد. قیمت هر کیلو پنیر خر در ایران بین 7 تا 8 میلیون تومان است.

براساس گزارش‌ دیجیتال ژورنال در سال 2016، در 80 کیلومتری غرب پایتخت صربستان مرکز پرورش خری وجود دارد که گرانقیمت‌ترین پنیر جهان را از شیر خر تولید می‌کند. در این مزرعه هر یک کیلو پنیر حاصل از شیر خر حدود 1000 دلار به فروش رسیده و رکورد جهانی قیمت پنیر را در آن زمان از آن خود کرد. این پنیر "pule" نامیده می‌شود .

 

روغن خر

روغن خر هم از دیگر فرآورده های این حیوان است که بیشتر برای از بین بردن جای زخم، شفاف کردن پوست و تسکین درد مفاصل و ضرب خوردگی از آن استفاده می شود.

 روغن خر را معمولا از چربی‌های روده آن می‌گیرند و از بدن هر خر حدود نیم کیلو روغن به دست می‌آید.

 از دیگر فرآورده‌های خر، روغن قلم پا و پی آن است که در ایران کیلویی 400 هزار تومان به فروش می‌رسد؛ تولید این فرآورده نیز بسیار اندک است.

 

سرگین خر

عنبر نسارا، همان سرگین (مدفوع) خر ماده است که در فصل بهار جمع آوری و در بسته بندی های مختلف به بازار عرضه می شود و گفته می شود برای اختلالات عفونی، ریوی، آلرژی، پوستی و ... مفید است. قیمت هر کیلو عنبرنسارا، بسته به نوع آن بین 90 الی 200 هزار تومان است.

 

هر رأس خر چند؟

در ایران استفاده از خر در زمین‌های کشاورزی و یا برای باربری رایج است و بازارهای خاص خود را نیز دارد.

با گشتی در بازار حیوانات، قیمت‌های متفاوتی برای انواع خر اعلام می‌شود که با توجه به سن و سال و همچنین سالم و سرحال بودن حیوان از 500 هزار تومان تا 2 میلیون تومان متفاوت است.

به طور مثال در یک آگهی برای فروش خر نر مشکی جوان قیمت یک میلیون تومانی ارائه شده است. از ویژگی‌های این خر می‌توان به راه رفتن سریع آن و ویژگی‌های متناسب آن با گله اشاره کرد.

با این وجود قیمت‌های ارائه شده برای این حیوان در استان‌های مختلف ایران متفاوت است. بررسی‌ها در برخی از روستاهای استان مرکزی نشان می‌دهد که قیمت یک خر در این نواحی به بیش از 500 هزار تومان نمی‌رسد. به گفته یکی از اهالی این منطقه، بخش مرکزی ایران به دلیل نداشتن نواحی صعب‌العبور و کوهستانی نیاز چندانی به خرها ندارد. از طرفی میزان سازگاری حیوان با آب و هوای این مناطق را نیز باید در نظر گرفت.

 

اقتصاد خرکی و اکسیر معجزه بخش چینی

اما به نظر می‌رسد خرها در مناطق کوهستانی ارزش بیشتری دارند. یکی از روستاییان شهرستان تکاب می‌گوید که قیمت یک خر چهارساله در این منطقه حداکثر 400 هزار تومان است اما خرهای جوان و قوی‌تر که سن آنها به بیش از شش سال می‌رسد با قیمت یک میلیون و 500 هزار تومان هم به فروش می‌رسند.

در مناطق مرزی نیز نرخ خر به همین قیمت‌ها نزدیک است و در برخی از مناطق روستایی استان لرستان، قیمت خر بین 500 تا 700 هزار تومان برآورد می‌شود.

 

خر جنگی

در سال 2011 استیون اسپیلبرگ، فیلم اسب جنگی را با محتوای نقش مهم و فوق العاده این حیوانات در جنگ جهانی دوم به نمایش درآورد. ظاهرا خرها نیز در جنگ جهانی اول چنین نقشی را رقم زده‌اند.

جان سیمپسون گریک پاتریک به عنوان حامل برانکارد در جنگ جهانی اول از نقش موثر خرها در حمل و نقل زخمی‌های ارتش در جنگ جهانی اول سخن گفته است.

 

همه چیز درباره

متئو فورد نیز به عنوان نویسنده بریتانیایی حوزه غذا در خصوص نقش خرها در ارتش ایتالیا می‌گوید. این حیوانات برای حمل وسایل جنگی در کوه‌ها مورد استفاده قرار گرفته‌اند و در شرایط بحرانی خورده شده‌اند.

خرها در حال حاضر برای حمل مواد منفجره و اسلحه در افغانستان نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند.

 

مزارع پرورش خر در ایران

هم اکنون افراد زیادی در کشور، مزارع متعددی برای پرورش خر ایجاد کرده اند و درآمدهای خوبی هم دارند. چرا که هم خرید خر هزینه چندانی ندارد و هم نگهداری آن چندان سخت نیست. به علاوه نرخ بیماری و مرگ و میر در بین خرها نیز پایین است.

همه چیز درباره

هر چند محصولات خر در بین مردم ایران رواج زیادی ندارد ولی افرادی که از مزایای درمانی آن آگاه هستند مشتریان شیر، پنیر و روغن خر هستند.

همچنین می توان با سیاستگذاری درست، صادرات خر و محصولات به دست آمده از آن - به ویژه به چین - را در دستور کار قرار داد و درآمدزایی کرد.