صنایع غذائی آریانا  ، مقدم بازدیدکنندگان عزیز را گرامی می دارد.

تولید نوشیدنی های ارگانیک

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

 

 مقدمه : 

تغذیه و خوردن منبع تأمین کننده نیازهاي ضروري انسان بـراي حفـظ و ادامـه زندگی و نیز وسیله اي براي ایجاد تنوع است. سبک زندگی، نوع نگـاه و سـلیقه،وضعیت جسمانی، وضعیت مالی افراد تأثیر زیـادي بـر کیفیـت، طعـم، مقـدار و انتخاب هاي افراد در خوردنی دارد. حالا چه این مواد غذایی در دسـته  غـذاهاي اصلی و مورد مصرف در وعده هاي اصـلی بگیـرد و چـه بـه عنـوان تغذیـه هـاي تکمیلی، تفننی، میان وعده هاي، دسرها و نوشیدنی ها قرار بگیرد. 

در وضعیت معمول انسان دیگر به غذا به عنوان وسیله تأمین حیـات نگـاه نمی کند. غذا گاهی به عنوان هنر، سرگرمی و گاهی نیز بـه عنـوان علـم مطـرح می شود. 

 روزي با نوآوري در ترکیب فناوري هاي در تهیه غـذا و یـا ارائـه آن روبـروهستیم و روزي با نگاه بر میزان تأثیر مصرف و ارزیابی هاي بسیار علمی هر ماده غذایی بر سـلامتی بـدن حتـی در میـاه سـطح عمـومی مـردم. نـوآوري هـا دراپلیکیشن هاي تلفن هاي همراه به مردم میزان مصرف انـرژي، نیازهـاي روزانـه،میزان استفاده بیشتر یا کمتر را می گویـد. زنـدگی در حـال حرکـت بـه سـمت انتخاب آگاهانه مواد غذایی متفاوت و متنـوع پـیش مـی رود و در میـان بخـش بیشتري از افراد در کل دنیا مطرح می باشد. 

نوشیدنی ها همیشه؛ به عنوان یک بخش مهم از تغذیه افراد وجـود داشـته است. از آب که بگذریم انواع نوشیدنی ها در میان همه یا گروه هایی از افراد رواج داشته و در هر برهه اي از تاریخ، انسان به دنبال نوآوري و تنوع در حرکت بـوده 

است. نوآوري در طعم، در رنگ، درمان و تنوع دهی و شـاداب سـازي ، بخشـی ازاین موارد به مرور زمان تکامل یافته و بخشی به دلایل مذهبی و اجتماعی کنـار گذاشته شده است. تولید نوشابه هـاي خـوراکی و نوشـیدنی هـاي متفـاوت هـم تکامل ایده هاي به کارگیري مواد طبیعی (گیاهی و معدنی) و نیز توجه در پاسـخ به نیازهاي متنوع انسانی بوده است. 

تقاضا را اگـر در کنـار دو موضـوع ؛ میـل بـه تنـوع در مصـرف و دیگـري گسترش نیاز به مصرف نوشیدنی هایی که عرضه اي ایجاد نکند و یا بتواند اثـرات پیشگیرانه، مکمل و حتی درمانی داشـته باشـد و در ایـن  صـورت  تنـوع طلبـی مثبت، وجود بازار بزرگ براي نوشیدنی هاي گیاهی مفهوم بیشتري پیدا می کند. 

در جامعه فعلی و آینده نگاري ها میـزان توجـه بـه نوشـیدنی هـا در حـال گسترش است. نوشیدنی هاي طبیعی از جنبه انتخابی گروهی خـاص بـه سـطح عمومی توسعه یافتـه و در میـان بسـیاري بـه وسـیله اي متفـاوت بـراي حفـظ سلامتی تبدیل شده است و رجعت به طبیعت در این موضوع اثر زیادي دارد. 

افراد فعال در حوزه گیاهان دارویی و آشنا بـه ایـن صـنعت و عملکردهاي گیاهی و همچنین سرمایه گذارهاي زیادي به این مقوله معطوف شده اسـت . امـا گاهی شکست وجود داشته و گاهی هم اسـتمرار و حضـور در گوشـه اي از بـازار ولی هیچ وقت برندي ثابت، شناخته شده در این حوزه به وجود نیامده که دلیـل اصلی آن می تواند کم توجهی ها به پرداخت علمی بر معمـاري برنـد، توانمنـدي مالی، بازاریابی و پاسخگو بودن به نیازهاي ذائقه اي افراد بوده است. 

بازار بزرگ نوشیدنی ها نوشابه هاي گیـاهی فضـایی گسـترده بـراي حضـورکارآفرینان است و موفقیت در آن در دسترس و امکان پذیر می باشد. 

عرقیات گیاهی 

بر اساس تعریف سازمان غذا و داروي ایران نوشیدنی بر پایه عرقیات فـرآورده اي است که از اختلاط عرقیات، آب، افزودنی هاي مجاز و شیرین کننده ها بـه دسـت آمده و فرآیند حرارتی را طی کرده و به طـور مسـتقیم بـراي نوشـیدن مصـرف می گردند. 

عرقیات  یکی از پرمصرف ترین شکل هاي استفاده از گیاهان است. امروزه در ایران بیش از 40 نوع گیاه وجود دارد که عرق گیري شده و به صورت طبی مورد استفاده قرار می گیرند. عرقیات طبی در واقع رایحـه ،  عطـر  یـا  اسـانس  گیاهـانی می باشند که آن را به آب اضافه می کنند داروهاي معطري می باشند کـه رایحـه آنها می تواند گیرنده هاي عصـبی بویـایی را تحریـک کـر ده و بـر رونـد سـاخته شدن  هورمون ها حرارت بدن،  سوخت و ساز بدن، سطح هورمون هاي اسـترس و  جنسی، سامانه دفاعی بدن، افکار و رفتارهاي عاطفی و جسمانی ما اثر بگذارنـد.این مواد معطر که مقدار آنها در عصاره یا روغن گیاهان شفابخش بیشتر وجـوددارد با تحریک مغز و ترشح انتقـال دهنـده هـاي عصـبی موجـب حـالات روانـی خاصی در انسان می شود و احساس سلامت، سرخوشی، خوشنودي و خرسـندي به وجود می آورند. این بوها می توانند استرس و تا حدودي درد را کاهش داده و موجب تعادل عاطفی شوند. از جمله عرقیات پرمصرف می توان گلاب، عرق نعنا ،عرق بهارنارنج و عرق بیدمشک را نام برد.

الف) شربت: مخلوط شکر و آب و ماده اصـلی شـربت کـه برحسـب نـوع شربت می تواند کنسانتره میوه، آبمیوه،سرکه، عرقیـات یـا عصـاره هـاي گیـاهی باشد و می بایست به غلظت نهایی تعیـین شـده  در اسـتاندارد  مربوطـه  برسـد  و فرآیند حرارتی را طی کند. 

ب) نوشابه: در لغت به معناي هـر چیـز نوشـیدنی مـی باشـد. در کـاربرد عامیانه نوشابه عبارت است از یک نوشـیدنی خنـک معمـولاً شـیرین،  تاریخچـه نوشابه سازي اساساً به زمانی برمی گردد که بشر علاوه بر مصـرف آب آشـامیدنی می توانست از افزودن موادي چون طعـم دهنـده هـا و شـیرین کننـده هـا بـه آب،شربت هاي متعددي را تهیه کند.

بعدها که مصرف شیرین کننده ها متداول شد، ایرانی هـا طعـم دهنـده هـایی نظیر لیمو، آلبالو، زرشک، آلو، انجیر و بسیاري از عرقیات نظیر نعنـاع ، آویشـن ، بهار نارنج و... را به طور طبیعی در نوشیدنی ها مصرف می کردند. ریشه نوشابه ها به زمان باستان برمی گردد. دو هزار سال قبل یونانی ها و رومی ها ارزش دارویـی آب معدنی را شناختند و براي آرامش دوش می گرفتند و روشی بود کـه تـا بـه امروز ادامه یافته است.

در اواخر دهه 1700 اروپایی ها و آمریکایی ها شروع به نوشیدن آب معـدنی گازدار کردند؛ چرا که به خاطر خواص درمـانی شـان مشـهور بودنـد. نوشـابه هـا ،آشامیدنی هاي فوق العاده محبوبی هستند که در درجه اول از آب گازدار، قنـد وچاشنی ها تشکیل شده اند. حق امتیاز اولین آب معدنی ساخته شـده در  آمریکـا  در سال 1809 ثبت شد که به آن آب گازدار هم گفتـه  مـی شـده اسـت  و داراي آب، بیکربنات سدیم مخلوط با اسید بوده است که به آن گاز افزوده می شد.

این بازار تا دهه 1830 گسترش یافت تا زمانی که آب گازدار اولین بـار دربطري هاي شیشه اي فروخته شدند. پر کردن و در گذاشتن براي مایع گـازدار درظروف فرآیند مشکلی تا سال 1850 بود زمانی که ماشـین پـر کـردن و چـوب پنبه گذاشتن به طور موفقیت آمیزي طراحی شد. اصطلاح نوشـابه پـاپ از اوایـل دهه 1860 منشأ گرفته است که صداي پاپی که می داد بـه خـاطر فـرار گـاز ازنوشابه گازداري بود که باز شده بود.

مزه هاي جدید نوشابه در بازار به طور ثابت ظاهر می شد. بعضی از مزه هـاي محبوب تر زنجبیل، لیمو و سایر طعم دهنـده هـاي میـوه بودنـد. در اوایـل دهـه 1880 داروسازان محرك هاي قوي را براي افزودن به آب گازدار آزمایش کردنـد که شامل میوه هاي شیرین کولا و برگ هاي کوکا بودند.

آنها از کارگران سرخپوست بولیویایی الهام گرفتند کسـانی کـه بـرگ هـايکوکا را براي رفع خستگی می جویدند. کارگران آفریقایی تبار نیز دانه هاي کـولارا به عنوان یک محرك می جویدند.

در سال 1886 یک داروساز آتلانتایی، جـان پمبرتـون، گـامی مهـم بـراي ترکیب کوکا برداشت. این آشامیدنی با عنوان ماده اي طراوات بخش و همچنـین درمانی تبلیغ می شد. 

آشامیدنی هاي گازدار با طعم و مزه محبوبیتی دسـت و پـا کـرده بودنـد و کارخانجات دست و پا می زدند تا نام مناسبی را براي نوشیدنی ها خـود انتخـاب کنند. بعضی افراد نـام آب مرمـر، آب  شـرب و آب گازدارشـده  را انتخـاب کرده بودند ولی جذاب ترین نام به هر حال نوشابه بود.

در اواخر دهه 1950، قـوطی هـاي نوشـیدنی آلومینیـومی معرفـی شـدند.بطري هاي پلاستیکی سـبک وزن و مقـاوم بـه شکسـتن در دهـه 1970 مـورداستفاده قرار گرفت اما تا سال 1991 طول کشـید تـا صـنعت نوشـابه سـازي  از PET پلاستیکی در مقیاسی وسیع استفاده شد.

حداقل تجهیزات مـورد نیـاز بـرا ي تولیـد آبمیـوه،  انـواع نوشیدنی

  • مخزن از جنس مناسب جهت تماس بـا مـواد غـذایی، اسـت یل دوجـدارهزنگ نزن مجهز به همزن جهت تهیه شربت (آب و شکر)؛
  • مخزن از جنس مناسب جهت تماس با مواد غـذا یی، اسـت یل زنـگ نـزنمجهز به همزن (مخلوط کردن مواد اولیه)؛ - فیلتر یا صافی؛ 
  • هواگیر (درصورت نیاز)؛
  • مخزن ذخیره قبل از پاستوریزاسیون؛
  • پاستوریزاتور؛
  • ؛ (Cold Filling یا Hot Filling )پرکن
  • دربندي اتوماتیک (در صورت نیاز)؛
  • تونل و یا حوضچه خنک کن و دمنده هوا (جهت خنک کردن) درصورت استفاده از سیستمHot Filling ؛
  • دستگاه درج مشخصات لازم روي بسته بندي؛
  • نی چسبان درصورت نیاز؛
  • بسته بندي درکارتن یا شرینگ.

حداقل تجهیزات مورد نیاز براي تولید انواع شربت

  • مخزن از جنس مناسب جهت تماس با مـواد غـذایی اسـت یل زنـگ نـزنبراي تهیه شربت (آب + شکر)؛
  • مخزن از جنس مناسب جهت تماس با مواد غذایی استیل زنـگ نـزن دوجداره جهت پخت میوه (درصورت تهیه شربت میوه)؛
  • مخزن فرمولاسیون؛
  • صافی؛
  • هواگیر (درصورت نیاز)؛
  • پاستوریزاتور؛
  • پرکن؛
  • کانال یا ریل متحرك و دوش آب براي شستشوي ظروف پر شده؛ 
  • دستگاه درج مشخصات لازم روي بسته بندي؛

در صورتی که هر یک از محصولات به صورت گازدار تولید شـوند تجهیـزات زیـر بعد از مرحله پاستوریزاتور مورد نیاز خواهد بود:

  • دستگاه خنک کننده؛
  • دستگاه تزریق گاز؛
  • ؛( Cold Filling یا Hot Filling) پرکن
  • دربندي اتوماتیک (در صورت نیاز)؛
  • تونل و یا حوضچه خنک کن و دمنده هوا (جهت خنک کردن) درصورت استفاده از سیستم   Hot Filling؛ 
  • دستگاه درج مشخصات لازم روي بسته بندي؛
  • نی چسبان در صورت نیاز؛
  • بسته بندي در کارتن یا شرینگ.

 بررسی نحوه تأمین مواد اولیه و روند مصرف محصول

تأمین مواد اولیه از بازار داخلی می باشد و باتوجه به ماهیت مواد اولیه، تجربیات گذشته و ترسیم آینده، کمبود و تنشی مشاهده نشده است . 

در مبحث مصرف تولیدات باید مدنظر داشت ماهیت گیاهی و نـوع نگـرش پر جاذبه اي که مصرف کننده نسبت به ایـن محصـولات در قیـاس بـا داروهـاي شیمیایی پیدا کرده و در نتیجه کشش بالایی در بازار مصرف این تولیدات ایجاد کرده که در زیر بیشتر بررسی خواهد شد. 

اقلام گیاهان دارویی که براي تولید بیان خواهد شد، از طریق شرکت هـاي بازرگانی در دسترس هستند ضمن اینکه کارآفرین می توانـد از طریـق مـدیریت کشت با نظارت کامل محصول مورد نظر را از کشاورزها خریداري کند. 

از آنجا که میزان مواد مؤثره در کیفیت محصـول نهـایی تـأثیر مسـتقیم  و زیادي دارد، در خرید گیاهان دارویی باید دقت زیادي انجام پذیرد. 

مواد اولیه بسته بندي، بسته به اسـتراتژ ي در تعیـین ظـروف بسـته بنـدي،لفاف ها و... ظروف می تواند از جنس PET یا شیشـه اي باشـد. خوشـبختانه ایـن موارد در داخل کشور با کیفیت ها و قیمت هـاي متفـاوت در حـال عرضـه انبـوه هستند. 

برچسب این محصولات از دیگر اقلام بسته بندي می باشد که تنوع بالایی از تولیدکنندگان با تکنولوژي هاي بالا در صنعت چاپ و بسـته بنـدي کشـور فعـال هستند و تولیدکننده می تواند با استعلام، مقایسه قیمـت هـا و براسـاس شـرایط پرداخت توافقی، تأمین کننده اش را انتخـاب کنـد. جعبـه و کـارتن و همچنـین اقلام تبلیغاتی در تمام استان هاي کشـور توسـط مراکـز چـاپ و بسـته بنـدي وکارتن سازي ها به وفور در دسترس هستند. 

این صنعت کاملاً داخلی بوده و وابستگی به خارج ندارد، مگـر بـه انتخـاب تولیدکننده براي بعضی از مواد اولیه خاص؛ مانند نگهدارنـده هـا کـه بـراي ایـن صنعت سالم پیشنهاد نمی شود. 

بررسی بازار داخلی و بین المللی نوشیدنی ها 

بررسی بازار این دسته از محصولات را باید در 2 جنبه بررسی کـرد . در مرحلـه اول میزان مصرف کل نوشیدنی هـا و در مرحلـه دوم مقـدار گـرایش بـه سـمت مصرف نوشیدنی هاي طبیعی و سالم و همزمـان دور شـدن گـرایش عمـومی از نوشیدنی هایی که ضرر و زیان هاي جسمی و ناخواسته اي را ایجاد کرده است.  

بر اساس آمار میزان سرانه مصرف نوشابه در کشور بیش از 40 لیتر اسـت ، بیش از 94 درصد دانشجویان ایرانی حداقل یک تا دو بار در هفته نوشابه گازدار مصرف می کنند و زنان جوان به طور متوسط روزي  یک و سه چهارم نوشابه و در مقابل کمتر از یک فنجان شیر می نوشند. 

طبق اعلام روابط عمومی مرکزآمار ایران طـرح آمـارگیري از فعالیـت هـا ورفتارهاي فرهنگی خانوار یکی از طرح هاي آماري جدید مرکز آمار ایـران اسـت، نتایج طرح در سال 1394 نشان می دهد 8,50 درصـد افـراد 18سـاله و  بیشـترشهري ، در هفته نوشابه مصرف کرده اند. این آمار نشان از حجم زیادي تقاضـا دربازار نوشیدنی ها دارد که به واسطه اطلاع رسانی گسـترده در خصـوص مضـرات مصرف نوشابه ها، مصرف کنندگان را تا سطح زیادي به سمت مصرف نوشیدنی هـاي جـایگزین سـوق داده اسـت و در حقیقـت حجـم گسـترده ایـن اطلاع رسانی ها، کمک خوبی براي ایجاد بازارهاي جدید و مصرف کنندگان بیشتر براي تولیدات جایگزین و سالم شده است. 

بخش زیادي از این مصارف در بخش هاي مختلف همراه با وعده هاي اصلی و میان وعده هاي غذایی، نوشیدنی هاي انـرژي زا، گریـز از گرمـا، رفـع تشـنگی،جنبه سرگرمی می باشد. در بخش مصـرف بـه همـراه مـواد غـذایی، انـرژي زا و نوشیدنی هاي خنک براي گریز از گرما، نوشیدنی هاي طبیعی قابلیـت بـالایی را براي گرفتن حجم زیادي از بازار دارند. 

بازارهاي بین المللی نوشیدنی هاي گیاهی 

گیاهان دارویی در کشورهاي مختلف داراي دلایـل متفـاوت اسـت در برخـی ازکشورها به دلیل مشکلات اقتصادي و هزینه هاي پـایین گیاهـان دارویـی ماننـدآمریکا، انگلیس، آلمان، کانادا و... به این نتیجه رسیده اند  که مصرف فرآورده هاي طبیعی تولید شده از گیاهان دارویی نتـایج بهتـر و عـوارض کمتـردارد. 

آمار زیـر حـاکی از آن اسـت کـه گـردش مـالی قابـل توجـه ایـن دسـته محصولات و گرایش به سمت فرآورده هاي طبیعی در سطح جهان است. 

حجم تبادلات مالی بازار خرده فروشی محصولات گیاهان دارویی آلمان بـه  6/1 میلیارد یورو رسیده است. بر اساس گزارش انجمن داروسازان آلمـان  حجـم  تبادلات مالی بازار خرده فروشی محصولات گیاهان دارویی آلمان درسال 2015 میلادي به 6/1 میلیارد یورو رسید که نسبت به سال 2014 در حدود رصد رشد داشته است. داروهاي گیاهی درمان سـرفه ، نـارحتی هـاي تنفسـی  و همچنـین  داروهاي درمان آنفلونزا و سرماخوردگی، مهمترین بخش این محصولات را شامل می شوند. 

به گزارش انجمن گیاهان دارویی آمریکا، از سال 2013 میلادي انقلابی در فروش مکمل هاي غذایی بر پایه ترکیبات طبیعی و گیاهی اتفاق افتاده اسـت  بـه طوري که در سال 2013 بازار فروش این محصولات در حدود 7.9 درصد رشـد  داشته است. گزارش ها حاکی از آن است که در سال 2013 این محصولات تنها در بازار آمریکا به میزان 6 میلیارد دلار فروش داشته اند. در ایـن میـان  افـزایش  فروش زردچوبه با 26 درصد رشد نسبت به سایر گیاهان دارویی برتـري  خاصـی  داشته است. 

آمریکا یکی از پرمصرف ترین کشورهاي جهان در مصرف نوشـابه اسـت. دراین کشور حدوداً 48 درصد مردم به طور روزانه نوشابه مصرف می کنند. بـا ایـن وجود به نظر می رسد با افزایش آگاهی عمومی در آمریکا مصرف نوشابه کـاهش پیدا کرده است. به گفته یک نشریه آمریکایی میزان مصـرف نوشـابه آمریکـا در30 سال اخیر به کمترین مقدار خود رسیده است.

سرانه مصرف نوشابه آمریکا در سـال 2015 بـه 153,7 لیتـر رسـید، ایـن میزان در سال گذشته 156,8 لیتر بود.

یک تحلیلگر سهام در این رابطه مـی گویـد  کـه میـزان مصـرف نوشـابه درآمریکا به همین میزان کاهش پیدا خواهد کرد و مردم به استفاده از آبمیوه هاي طبیعی روي خواهند آورند. 

این امر نشان می دهد که گرایش عمومی در همه بخـش هـاي تغذیـه اي از جمله نوشیدنی ها به سمت نوشیدنی هاي با پایه طبیعی و حامی سلامت عمومی و مردم است. 

بررسی محصولات مشابه 

پارامترهاي مختلفی بر قیمت محصول مؤثر خواهند بود که برخی از پارامترهاي مهم به شرح زیر اشاره می شود: 

  • قیمت مواد اولیه مصرفی که یکی از مهم ترین هزینه هـاي متغیـ ر تولیـ د می باشد و نقش عمده اي را در تعیین قیمت تمام شده محصول دارد.
  • منطقه جغرافیایی احداث واحد به خصوص از لحاظ دسترسی بـه منـابع تأمین مواد اولیه و کانون هاي مصرف محصول، هزینه هاي مربـوط را تحـت تأثیر قرار خواهد داد.
  • نوع تکنولوژي مورد استفاده از طریق تأثیر بـر سـرمایه گـذار ي، کیفیـت محصول تولیدي و میزان ضایعات و... بر قیمت فروش محصول مؤثر خواهد بود.
  • هزینه نیروي انسانی مورد نیاز تأثیر مستقیم در هزینه هاي متغیر تولیـد و قیمت تمام شده محصول دارد.

ظرفیت تولید واحد بر روي قیمت فـروش محصـول مـؤثر اسـت ، بـه  ایـن ترتیب که افزایش ظرفیت تولید از طریق سرشکن کردن هزینه هاي سـربار باعث کاهش قیمت تمام شده محصول می گردد.

نکات کلیدي و مدیریتی در موفقیت تجاري فروش نوشیدنی هـاي گیاهی 

تعداد واحد هاي تولیدي کشور بیشتر می شود و شرکت هـاي قـدیمی داخلـی درحال به روز رسانی و ارتقاي شرایط رقابتی شان هستند. در کنـار ایـن بـازار پـرتقاضا با وجود این رقبا ریسک سرمایه گذاري بالاتر رفته است. براي موفقیـت دراین بازار باید چند نکته کلیدي و آشنا را که همـه بـه کـار  نمـی گیرنـد را بـراي شروع سرمایه گذاري در نظر داشت و به دقت باید اجرا کرد که عبارت اند از: 

در این بازار کارآفرین، تنها با رقبایی که تولید فرآورده هاي طبیعـی دارنـد روبرو نیست. شما به عنوان کارآفرین در ابتـدا و در حجـم بیشـتري از بـازار بـا شرکت هاي بزرگ تولید کننده نوشابه روبرو خواهید بود.  

هدف و برنامه شما باید در بخش بازار این باشد که در ابتداي ورود از بـازار فعلی سهم بازار بیشتري کسب کنید و وارد قفسه هـا شـوید و  بـراي محصـولات جدید و متفاوت خود بازارسازي کند. در حقیقت محصـولات خـود را جـایگزین مصرف فعلی گروهی مصرف کنندگان کنید.